Szanowni Państwo,
Kiedy spotykają się geolodzy i górnicy, zawsze towarzyszy mi poczucie wspólnoty – bo choć nasze profesje mają różne zadania, łączy nas ta sama przestrzeń: ziemia i jej bogactwa. Geologia daje wiedzę, górnictwo daje siłę – razem tworzymy fundament gospodarki surowcowej państwa.
Spotykamy się dziś w miejscu i czasie szczególnym. Lubelskie Zagłębie Węglowe, którego filarem jest LW „Bogdanka”, powstało dzięki pasji i determinacji wybitnych geologów. Wśród nich szczególne miejsce zajmuje prof. Jan Samsonowicz – odkrywca złóż Lubelszczyzny i współtwórca Państwowego Instytutu Geologicznego w 1919 roku. Jego dorobek przypomina, że siła polskiego górnictwa zawsze wyrastała ze współpracy geologów i górników. Szyb 1.1. w „Bogdance”, noszący imię Profesora, jest symbolicznym świadectwem tego dziedzictwa.
Dziś, ponad sto lat od powołania PIG, wracamy do tej idei. Państwowa Służba Geologiczna przyjeżdża na VI Polski Kongres Górniczy nie jako obserwator, ale jako partner. Chcemy wyciągnąć dłoń do środowiska górniczego i pokazać, że dzięki przygotowywanej przez rząd Strategii Surowcowej Państwa i Krajowemu Programowi Poszukiwań Surowców Krytycznych będziemy otwierać nowy rozdział współpracy – taki, który nie odwraca się od górnictwa, lecz realnie wspiera odpowiedzialny proces przemian dla dobra obywateli i regionów.
Zależy nam, by rozmowy w Lublinie nie ograniczały się do procedur, ale otworzyły przestrzeń do realnej współpracy nad inicjowaniem, koordynacją i wykonywaniem zadań zmierzających do jak najpełniejszego rozpoznania budowy geologicznej kraju. To działania o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej – od odnowienia bazy surowcowej Polski, przez ustalanie zasobów złóż kopalin, aż po ochronę środowiska i racjonalne gospodarowanie wodami. Państwowa Służba Geologiczna staje dziś wobec nowych wyzwań i chce podjąć wysiłki na rzecz środowiskowej transformacji ŚLĄSKA – tak, aby wiedza geologiczna stała się fundamentem odpowiedzialnych decyzji gospodarczych i społecznych. Aby to osiągnąć, musimy odbudować partnerskie relacje i – jak w czasach pionierskich – wspólnie zadbać o bezpieczeństwo państwa i jego obywateli.
W programie Kongresu szczególną uwagę kierujemy na te pola, które najpełniej oddają nasze wspólne cele. Rozmawiać będziemy o metodyce rozpoznawania i dokumentowania złóż – tam, gdzie rodzi się fundament wiedzy i gdzie spotykają się doświadczenia geologów i praktyka górników. Ważnym obszarem będzie też cyfrowe oblicze górnictwa: modelowanie 3D, mapy numeryczne i geoinformacja, które otwierają przed przemysłem nową erę precyzji, bezpieczeństwa i przejrzystości działań. Szczególne miejsce zajmują także surowce krytyczne – fundament transformacji energetycznej i przemysłowej, a zarazem wyzwanie, które stawia Polskę i Europę w globalnym wyścigu o przyszłość. I wreszcie – nie można pominąć kwestii wody, zasobu najcenniejszego, bez którego nie ma ani przemysłu, ani życia; to właśnie zarządzanie i ochrona zasobów wodnych, w tym wod podziemnych staje się dziś miarą odpowiedzialności wobec przyszłych pokoleń.
Wszystkie te obszary – złoża, cyfryzacja, surowce krytyczne i woda – składają się na wspólne przesłanie:
Państwowa Służba Geologiczna, razem ze spółkami górniczymi, dbają o politykę surowcową państwa i o bezpieczną – także cyfrową – transformację regionów górniczych.
W Sesji Plenarnej, w ramach panelu „Surowce krytyczne – wyścig o przyszłość!”, będę mówił o tym, co jest fundamentem wszelkich zmian: „Społeczna świadomość surowcowa – diagnoza stanu i potrzeby działania”. Bez rzetelnej informacji i akceptacji społecznej żadna polityka surowcowa się nie obroni; potrzebujemy nowego języka rozmowy – opartego na odpowiedzialności, transparentności i trosce o przyszłe pokolenia.
Zwieńczeniem obrad będzie Deklaracja Lubelska „GórnictwoPL2050” – wspólne zobowiązanie nauki, przemysłu i administracji do nowoczesnego, zintegrowanego i środowiskowo odpowiedzialnego podejścia do gospodarowania zasobami.
Jako Szef Państwowej Służby Geologicznej realizującej zadania państwa pod kierunkiem Głównego Geologa Kraju wierzę, że nasze spotkanie na Lubelszczyźnie stanie się przestrzenią, w której spotkają się wiedza i doświadczenie, a geolodzy i górnicy jak zawsze wspólnie podejmą trud budowania nowej świadomości surowcowej, porządkowania dziedzictwa danych i kształtowania bezpiecznych standardów eksploracji danych geologicznych – dla dobra kraju i przyszłych pokoleń.
Niech nasze wspólne działania raz jeszcze pokażą siłę motta geologów Mente et Malleo – umysłu i młota – które od ponad stulecia łączy naukę i praktykę, wiedzę i doświadczenie, w służbie państwa i jego obywateli.
Z wyrazami szacunku,
prof. dr hab. Krzysztof Szamałek
Dyrektor Państwowego Instytutu Geologicznego – PIB
Szef Państwowej Służby Geologicznej
Polski Kongres Górniczy @ 2025